1532, 30 września, Kraków

f. secunda prox. pt fest. s. Michaeli Arch.

Zygmunt król polski postanawia, aby puste place w Lublinie, tak szlacheckie, jak mieszczańskie, które w ciągu roku od daty ogłoszenia proklamacji nie będą zabudowane przez właścicieli, zostały przekazane na rzecz skarbu miejskiego i następnie odsprzedane osobom mogącym je zasiedlić. Poleca burmistrzowi i rajcom przestrzegać, aby zapisy domów i innych posiadłości miejskich dokonywane były wyłącznie na rzecz mieszczan lubelskich i osób posiadających prawo miejskie. Zabrania propinacji w mieście piwa kockiego i innego przywoźnego, nakazując staroście lubelskiemu Janowi [Gabrielowi] z Tęczyna skasowanie na zawsze karczmy na przedmieściu, w której – ze szkodą dla mieszczan i młynów królewskich – odbywa się sprzedaż wspomnianego piwa.

013

  • Transkrypcja
  • Tłumaczenie

Sigismundus D[ei gra]cia rex Polonie, magnus dux Lithuanie, Russie tociusque Prussie ac Masovie etc. dominus et heres, significamus presencium, quibus expedit universis presentib[us et futuris harum noticiam] habituris, quod cum iamdudum nobis querentur famati proconsul et consules civitatis nostre Lublinense in ipsa civitate et ex ea multas esse areas desertas et a possessoribu[s suis vacua quae a dominis] et heredibus, seu proprietariis earum a multis annis destitutae esse cernuntur, in damnum et detrimentum proventuum nostrorum, Reipublice regni nostri et civitatis ipsius [Lublinenses supplica presentibus] nobis [humiliter], ut in ea re illis civitatique eorum de indemnitate oportune providere dignaremur. Nos igitur commodis tam nostris et Reipublice, quam civitatis nostra [Lublinensia consulere volentes] mandaremus iamdudum editis de super literis et mandatis nostris regiis patenetibus per edictum publicum ministerialis, huiusmodi areas desertas proclamare ac ad omnium et singulorum notitiam] deducere quatinus prefatos areas desertas earum heredes proprietarii in pristinam civitatis coloniam reducere illusque incolere aut aliis ad incolendum [conducere vel vendere intra] unius anni spacium, seu decursum extunc iamdudum preteritum debuerant quequidem proclamtion tametsi vi effectu facta fuerit, tamen nemo hactenus [areas] illas [locavit. Nos autem famati iam iure] areas huiusmodi pro nobis et mensa nostra regia confiscere fiscoque nostro regio applicare debuerimus aut potuissemus tamen precipitare aduc nolentes [mandavimus rursum prefati preconsuli et] consulibus nostris Lublinenses proclamacionem huiusmodi arearum predictarum, repetere et facere, ut intra unius anni decursum, a die proclama[cio]nibus computando unusquisque [heres] propinquus [et proprietarius] in area sua edificia debita constituere et eo modo ad coloniam civitatis pristinam reducere curet, aut si id prestare nequeat alteri ed[if]icare volenti aream ipsam [veniat], aut [cedat quominus area], seu area huiusmodi deferre in damnum civitatis nostrae maneat aliquim. Lapso et effluxo anno prefato omnes et singulas areas prefatas sive ille sint [nobilium], sive [civium, aut qu]ocumque subditorum nostrorum exnunc fisco civili Lublinensi applicamus et confiscamus perpetuo et in evum [ presentibus ita] ut [areas huiusmodi desertas] proconsul cum consulibus, pro tempore existentibus, in usum et commodum civitatis nostrae prefate Lublinense aliis [civibus edificare et incolere eas volentibus conferre, vendere ac de illis] prou[t] melius et utilius in commodum et utilitatem civitatis predicte pro arbitrio suo [disponere po]terint et [utilitatem civitati predicte pro arbitrio suo disponere poterint et valeant, ne huiusmodi deserte maneant et in nostra Reipublice nostre ac ipsius c]ivitatis Lublinensis commoda aliaque onera civilia negligantur ad summovendam aut eam ocasionem [quominus ] domus [et alie possessiones bonorum civilium in civitate ipsa Lublinensia ad] desertacionem huiusmodi veniant. Volumus et mandamus, ne amplius proconsul aut consulibus inscripciones aliquas domorum, [aut bonos civilium aliis civibus ipsis, aut] ius civile habentibus facere admittant. Preterea dum prefati cives nostri Lublinenses questi nobis [essent quod] in damnum ipsorum [civium et molendinos nostrorum cervisia advectitia], puta Coczen et alia propinaretur et taberna extra muros civitatis prefate huiusmodi cervisie [advectitie. Constitutem esset ideo nostris et civitatis nostris commodis] prospice [volentes] commisimus et mandamus magnifico Joanni de Thanczin comiti castellano et capitaneo nostro Lublinensi [tabernam huiusmodi advectitiae cervisie in suburbio Lublinense tollere eamque] nunc et futuris temporibus abolere et abrogare propinacionemque eiusdem [advectitie] cervisie in damnum [et detrimentum molendinos nostros et civilis nostre] prefate inhibere quamquidem tabernam advecticie cervisie, uti in damnum nostrum et civitatis nostre prefate factam et nos presentibus tollimus et [abrogamus eiusque propinationem inhibemus] perpetuo et in evum. Harum testimonio literarum sigillum nostrum presentibus est subappensum. Datum Cracovie, feria secunda proxima post festum [sancti Michaelis archangeli], anno Domini millesimo quingentesimo tricesimo secundo, regni nostri anno vigesimo sexto.

Cristoforus de Schidlouiecz castellanus et capitaneus Cracouiensis, Regni Polonie cancellarius subscripsit.

// Relacio magnifici Cristofori de Schidlouiecz castellani et // capitanei Cracouiensi ac Regni Poloniae cancellarii.

Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi i całych Prus oraz Mazowsza itd. pan i dziedzic, oznajmiamy niniejszym, tym których to dotyczy, wszystkim obecnym i przyszłym, mającym zamiar badać to pismo, gdyż sławni burmistrz i rajcy naszego miasta Lublina poskarżyli się nam, że w ich mieście jest wiele opuszczonych działek przez ich właścicieli, czy to panów, czy dziedziców, czyli posiadaczy [i] są [one] opuszczone [oraz] widoczne jest, że przez wiele lat są opustoszałe, w stratę i szkodę naszego dochodu [oraz] Rzeczpospolitej i miasta tegoż Lublina [się obracają]. Lublinianie obecnie pokornie nas poprosili, abyśmy w takim stanie ich miasta nie chcieli bezkarnie pozostawić. My zatem ponieważ pożytki tak nasze i Rzeczpospolitej, jak miasta naszego Lublina polepszyć pragniemy nakazaliśmy już rozporządzone powyższym pismem i publicznymi mandatami naszymi królewskimi przez urzędniczy edykt publiczny, te działki opuszczone ogłosić oraz wszystkim i pojedynczym pismem doprowadzić do stanu poprzedniego i je zamieszkać albo doprowadzić do zamieszkania bądź sprzedaży w ciągu jednego roku, czyli okresu odtąd już obowiązującego chociaż siłą skutku dokonaną, jednak nikt dotąd te działki [nie] zamieszkiwał. My zatem słynnym już prawem te działki dla nas i naszego stołu królewskiego powinniśmy lub mogliśmy skonfiskować i dla naszego skarbu wcielić, jednak ponieważ nie chcemy spieszyć się [z tym] nakazujemy z powrotem wspomnianym burmistrzowi i rajcom naszego miasta Lublina zdecydować [co do] tychże działek, powtórzyć i uczynić, aby w ciągu jednego, upływającego roku, od dnia rozporządzenia licząc pojedynczy najbliższy dziedzic w swojej działce o należne budowle [mógł troszczyć się i] o wcielenie tym sposobem do osady pierwotnego miasta [i] doprowadzić z powrotem, lub jeśli tegoż zabezpieczyć nie da rady kto inny przybędzie chcąc zabudować wspomnianą działkę, lub zrzeknie się tejże działki, albo takaż działka pozostanie na stratę miasta. Po upływie i przeminięciu wspomnianego roku wszystkie i pojedyncze wspomniane działki czy są szlacheckie, czy mieszczan, czy jakichkolwiek naszych poddanych od teraz dla skarbu lubelskiego niniejszym włączamy i konfiskujemy na zawsze i na wieki tak, aby działki w ten sposób opuszczone burmistrz wraz z rajcami, będącymi stosownie do okoliczności, na użytek i pożytek naszego miasta wspomnianego Lublina czy mieszczan wznieść i zasiedlić je pragnąc udzielić, sprzedać oraz o innych wedle tego jak lepiej i pożyteczniej na użytek i pożytek wspomnianego miasta na jego wolę dysponować będą mogli i się cieszyć, aby nie pozostały [te działki] opuszczone i dla pożytku naszej Rzeczpospolitej oraz tegoż miasta Lublina i inne ciężary państwowe nie zostały zaniedbane [a] przybyły do usunięcia albo tej okoliczności, aby domy i inne posiadłości z dóbr miejskich w mieście tymże Lublinie do takiego opuszczenia [nie doprowadzić]. Pragniemy i nakazujemy, aby ponadto burmistrz lub rajcy dopuścili wpisy różnych domów, lub dóbr miejskich innych mieszczan, lub prawo miejskie mających. Ponadto wspomniani mieszczanie nasi lubelscy poskarżyli się nam, że stratę [przynosi] ich miastu i młynom naszym piwo zamiejscowe, mianowicie kockie i inne warzone oraz gospoda poza murami tegoż miasta to piwo zamiejscowe [szynkująca]. Zatem postanowionym zostało dla naszego i naszego miasta pożytku kierując się troską [i] pragnąc powierzamy i nakazujemy wspaniałemu Janowi z Tęczyna panu kasztelanowi i staroście naszemu lubelskiemu gospodę to piwo zamiejscowe [szynkującą] na przedmieściach Lublina usunąć teraz i na przyszłe czasy [i] znieść i powstrzymać propinację tegoż piwa zamiejscowego, [które] na szkodę i uszczerbek młynów naszych i naszych wspomnianych mieszczan zakazać [nakazujemy], a którą gospodę [szynkującą] zamiejscowe piwo, wedle tego jak na szkodę naszą i naszego wspominanego miasta obraca się i my niniejszym usuwamy i znosimy, a tą propinację zakazujemy nieprzerwanie i na wieki. Na świadectwo czego pieczęć nasza została przywieszona [do dokumentu]. Dane w Krakowie, w najbliższy poniedziałek po świętym Michale archaniele, roku Pańskiego tysiąc pięćset trzydziestego drugiego, roku naszego panowania dwudziestego szóstego.

Krzysztof z Szydłowca kasztelan i starosta krakowski, Królestwa Polski kanclerz podpisał.

Z relacji wspaniałego Krzysztofa z Szydłowca kasztelana i starosty krakowskiego i Królestwa Polski kanclerza.

Oryg., perg., 50 x 27,5+9 cm, mocno podniszczony, liczne przedarcia na złożeniach, uszkodzenia tekstu, pismo zatarte; inicjał „S”; j. łac. Pieczęci brak, nacięcie na perg.Pod tekstem: relacja i podpis Krzysztofa Szydłowieckiego, kanclerza.

Na marginesie: nota o oblacie w ks. radz. 12 XI 1786 r., podpis Jana Kantego Makarowicza, burmistrza.

Na odwrocie: „De arearum desertarum edificatione”; „Advecticie cerevisie inhibicio”; „Ratione locationis fundorum”; „Lectum”; inny napis zatarty; „Nro 77mo” (sumariusz z r. 1836). 2 kopie: 1 – ekstrakt z ksiąg rady miejskiej z XVIII w., pieczęć rady, por. Katalog, nr 5, podpis Kajetana Konopki pisarza miejskiego; 2 – z XVIII w., nie uwierzytelniona.

Odpis: KmL, sygn. 145, k.41v-42; AGAD, MK, sygn. 46, s.211 212; reg.: KmL, sygn. 248, s.29; AmL, sygn. 151, nr 90.

Druk: Riabinin, nr 135; MRPS, IV, nr 6231. Wykaz, 42; DmL, sygn. 52.